Kumluca Domates Seralarında Bitki Askısı için AGROPET®

Kumluca'nın Akdeniz iklimindeki seralarda bitki askısı hatları sezon boyunca yüksek neme, tuzlu havaya ve yoğun bitki koruma uygulamalarına maruz kalır. Bu koşullarda galvanizli çelik tel zamanla paslanıp lekeler; AGROPET® poliester (PET) monofilament ise paslanmayan, hafif ve dielektrik yapısıyla Kumluca seralarında bitki askısı için ölçülebilir avantajlar sunan sağlam bir alternatiftir.

Kumluca seralarında bitki askısını zorlaştıran yerel koşullar

Antalya-Kumluca, Finike'ye uzanan sahil ovasıyla Türkiye'nin en yoğun örtü altı üretim bölgelerinden biridir ve domates başta olmak üzere sürekli hasat yapılan seralarla kaplıdır. Denize yakın konum, yüksek bağıl nem ve tuzlu hava; sera içindeki bitki terlemesi ve gece-gündüz sıcaklık farkına bağlı yoğuşma ile birleşince, metal askı ve taşıyıcı hatlar için neredeyse sürekli bir korozyon ortamı oluşturur. Buna bir de sezon boyunca uygulanan mantar ve haşere ilaçlamaları, kükürt ve bakır içerikli preparatlar eklenince, galvaniz kaplamanın üzerindeki kimyasal yük daha da artar.

Belirsiz büyümeli (indeterminate) domates bitkileri tüm sezon boyunca yukarı doğru gelişir; her bitki bir askı ipiyle üstteki taşıyıcı tele bağlanır ve sarkıtma-yatırma yöntemiyle idare edildikçe önemli bir yükü aylarca taşır. Kumluca'da hasat çoğu zaman aylara yayıldığından bu hatlar tek bir kısa dönem değil, uzun bir üretim periyodu boyunca gerilim altında kalır. Bu yükün altındaki galvanizli çelik telde çinko kaplama zamanla aşınır, yüzeyde pas oluşur ve tel kesitini kaybederek zayıflar.

Paslı bir yüzey bitki gövdesini ve klips temas noktalarını lekeleyip çizebilir; paslanan hatların belirli aralıklarla sökülüp değiştirilmesi gerekir. Sürekli hasat yapılan dolu bir serada bu değişim işlemi, hem işçilik hem de bitkilere zarar verme riski açısından zahmetlidir. Ağır çelik tel ayrıca uzun sera açıklıklarında taşıyıcı yapıya ve makaslara ek statik yük bindirir; sahil bölgesinin nemli havasında ise korozyon bu yükü taşıyan noktalarda daha da hızlı ilerler.

AGROPET® poliester monofilament: Kumluca seralarında bitki askısı için doğru malzeme

AGROPET®, galvanizli çelik telin yerini alan yüksek mukavemetli PET poliester monofilamenttir (kablo/ip). Paslanmayan yapısı, Kumluca'nın nemli ve tuzlu sera ortamındaki en temel sorunu, yani korozyona bağlı zayıflama ve lekelenmeyi doğrudan ortadan kaldırır. Malzeme çeliğe göre yaklaşık 5 kat daha hafiftir (yoğunluk 1,36 g/cm³); bu hafiflik hem hatların kurulumunu kolaylaştırır hem de taşıyıcı yapıya binen yükü azaltır. Dielektrik, yani elektriği iletmeyen bir malzeme olması, sera içindeki aydınlatma, ısıtma ve otomasyon hatlarının yakınında çalışırken ek bir güvenlik sağlar.

• Paslanmaz: nem, yoğuşma ve tuzlu havadan etkilenmez, ilaçlama sonrası lekelenmez ve kesit kaybı yaşamaz.
• UV dayanımı: sera örtüsünden geçen güneş ışınları altında stabil kalır.
• Geniş sıcaklık aralığı: −40 °C ile +90 °C arasında boyutsal olarak kararlıdır; erime noktası 250 °C'dir.
• Hafiflik: çeliğe göre yaklaşık 5 kat daha hafif (1,36 g/cm³), tek kişiyle taşınması ve gerdirilmesi kolaydır.
• Dielektrik: elektrik iletmez, elektrikli sera ekipmanlarının yanında güvenle kullanılır.
• Elle düğümlenebilir: yaklaşık %16 kopma uzaması esneklik sağlar, hat özel alet gerektirmeden elle bağlanabilir.

Bu özellikler bir araya geldiğinde, sahil ikliminin metal hatlarda yarattığı en yaygın arıza nedenleri, yani pas, lekelenme ve kesit kaybı devreden çıkar. Tuzlu havanın ve ilaçlama kalıntılarının çelikte hızlandırdığı korozyon, poliester monofilamentte söz konusu değildir; hat yüzeyi sezon boyunca temiz kalır ve klips ile bitki gövdesi arasında pas lekesi bırakmaz. Monofilament beyaz ve kristal renk seçenekleriyle sunulduğu için farklı sera düzenlerine ve görsel tercihlere uyum sağlar.

Kalınlıklar, ölçülen kopma yükü ve gerdirme

Askı ipinin ve üst taşıyıcı hattın taşıyacağı yüke göre farklı kalınlıklar seçilebilir. Üreticinin belirttiği ölçülen kopma yükleri şöyledir: 2,6 mm → 300 kgf, 3 mm → 365 kgf, 4 mm → 405 kgf ve 5 mm → 616 kgf. İnce kalınlıklar tek tek bitki askısında; kalın kalınlıklar ise sıra boyunca uzanan ve birçok bitkinin yükünü toplayan üst taşıyıcı hatlarda tercih edilir. Doğru kalınlığın seçilmesi, hattın sezon boyunca dengeli kalmasına yardımcı olur.

Hat, gergi vidaları (liftçatal) veya Gripple® bağlantı elemanları kullanılarak yalnızca %1 oranında gerdirilerek çalışır. Bu düşük gerilim, poliesterin yaklaşık %16'lık kopma uzamasıyla birleştiğinde, hattın gün içindeki sıcaklık ve yük değişimlerini yumuşatarak taşıyıcı yapıya ani zorlanmalar aktarmasını önlemeye yardımcı olur. Uçlar elle düğümlenebildiği için kurulum sırasında özel pense veya sıkma aletine gerek kalmaz; bu da geniş sera açıklıklarında hattı çeken ekip için işi hızlandırır. Çeliğe kıyasla daha hafif olması, aynı hattın daha az iş gücüyle çekilip gerdirilmesini de mümkün kılar. Kalınlıklara ve kopma yüklerine ait ayrıntıları ürün sayfamızda inceleyebilir, seranızın açıklığına ve bitki yüküne uygun kesiti buradan belirleyebilirsiniz.

Avrupa üretimi ve kullanım ömrü sonunda geri dönüşüm

AGROPET® monofilament, Avrupa'da Textil Villa de Pego (Pego, Alicante) tarafından üretilir ve Bureau Veritas onaylı ISO 9001 (kalite) ile ISO 14001 (çevre yönetimi) sertifikalarına sahiptir. Malzeme, kullanım ömrünün sonunda geri dönüştürülebilir; böylece sezon sonunda paslanmış çelik tel gibi hurdaya ayrılmak yerine değerlendirilebilir bir poliester olarak kalır. Bu, hem malzeme yönetimi hem de sera işletmesinin atık planlaması açısından somut bir avantaj sağlar ve çelik telin ömrü sonundaki paslı hurda yükünün önüne geçilmesine yardımcı olur.

Kısacası, Kumluca'nın sahil ikliminde paslanmayan, hafif ve dielektrik bir bitki askısı hattı arıyorsanız AGROPET® poliester monofilament, galvanizli çelik telin ölçülebilir teknik özelliklere dayanan sağlam bir alternatifidir. Paslanmaması ve kesit kaybı yaşamaması sayesinde hattın periyodik olarak sökülüp değiştirilmesi ihtiyacını azaltır ve sezon boyunca temiz, güvenilir bir taşıyıcı düzen sunar.

Fotoğraf: Mark Stebnicki (Pexels) · Pexels License